Sâmirî Kıssasıyla İlgili Tevrât’taki İfadelerin Müfessirlere Etkileri

Hz. Mûsâ Tevrât’ı almak üzere kırk geceliğine Tûr-i Sinâ’ya çıktığında İsrâiloğulları Sâmirî’nin yaptığı altın buzağı heykeline tapmışlardı. Kur’ân’da birkaç sûrede bahsedilen kıssayla ilgili müfessirlerin bazen hem kendileriyle hem de Kur’ân’ın ifadeleriyle çelişen açıklamalarına rastlanılmaktadır. Bu makale bu çelişkile-rin nereden kaynaklandığını tespit etmeyi hedeflemektedir. Kur’ân’da ve Tevrât’ta tafsilatlı olarak anlatılan bu kıssanın benzeşen ve ayrışan yönleri vardır. Makalede önce her iki kutsal kitapta anlatılan kıssa özet-lenmiş, benzerliklerin ve farklılıkların analizi yapılmıştır. Sonra ayrışan noktaların müfessirlerin yorumları üzerindeki etkileri açıklanmıştır. Müfessirlerin bir müphemi veya Kur’ân’ın bahsetmediği bir hususu açık-larken bazen Kur’ân’la örtüşmeyen veya onunla çelişen Tevrât’taki bazı ifadeleri kaynak belirtmeden tef-sirlerine aktardıkları görülmüştür. Yapılan bu nakillerin kaynağının belirtilmemesi, takip eden asırlarda yazılan tefsirlerde çelişkilerin sürdürülmesine yol açmıştır. Ayrıca Hz. Ali (ra) ve İbn Abbâs’tan bu konu-da nakledilen mevkûf rivâyetler de içerik olarak Kur’ân’la örtüşmemektedir. Müfessirlerin, tabiînden nak-ledilen rivâyetlerin kritiğini de pek yapmadıkları görülmektedir. Makalede hedeflenen bir diğer nokta ise bu tür kıssalar üzerinde de eleştirel çalışmaların yapılmasına katkı sağlamaktır.