Maja Trochanowska, Maja Trochanowska, Richard Collins
et al.
Siphonophores are gelatinous, colonial cnidarians distributed throughout the world’s oceans. They inhabit various water depths and are important predators in open waters, consuming multiple prey types. Siphonophore colonies are fragile and easily damaged during collection and preservation. They are composed of several morphologically different elements (zooids), which further hampers proper identification of collected specimens. As a result, siphonophores remain understudied, with significant knowledge gaps concerning distribution, trophic ecology, and life cycles. The objective of this work is to identify siphonophores occurring in the Gulf Stream off the Florida coast, reconstruct their molecular diversity using 16S rRNA barcoding, and shed light on their ecology. Siphonophore data were obtained through underwater photographs taken by scuba divers during hundreds of night drift dives. Additionally, samples of whole colonies were occasionally taken for molecular work. Overall, twenty-two siphonophore species were identified, and their morphology is described here based on in situ observations. Eight taxa have not previously been recorded in the study area, and one, Lilyopsis problematica sp. nov., is formally described here. Morphological identifications were corroborated with molecular methods, including phylogenetic analyses and calculation of genetic distances, which uncovered hidden diversity even within well-established taxa. The photography employed here documented ecological associations between siphonophores and other marine taxa (preying and being preyed upon), some of which have important ecological implications, such as the observation of larval Physalia physalis feeding on fish. Blackwater diving has proved to be a promising method for obtaining unique data on siphonophore biodiversity, morphology, and ecology in the upper layer of the epipelagic.Lilyopsis problematica sp. nov. urn:lsid:zoobank.org:act:3F296CA7-6AC0-4C64-B9BB-641EC17F7BAE
Science, General. Including nature conservation, geographical distribution
W artykule przeanalizowano wpływ pandemii COVID-19 na praktyki BDSM, ze szczególnym uwzględnieniem zmian w dynamice relacji, sposobach budowania więzi oraz funkcjonowaniu społeczności BDSM. Globalne restrykcje, w tym ograniczenie kontaktów fizycznych, wymusiły adaptację do nowych warunków. Tekst wskazuje, w jaki sposób pandemia wpłynęła na transformację praktyk BDSM, podkreślając kluczową rolę technologii w podtrzymywaniu interakcji na odległość. Pandemia nie tylko ograniczyła możliwości tradycyjnych form kontaktu, ale także stworzyła przestrzeń do redefinicji ról dominacji i uległości w kontekście cyfrowym. Wykorzystanie nowych narzędzi komunikacyjnych pozwoliło na rozwój zdalnych praktyk BDSM. Omówione w tekście zmiany objęły nie tylko samych praktyków, ale wpłynęły też na organizację wydarzeń społecznościowych, dystrybucję gadżetów oraz usługi komercyjne związane z BDSM, które musiały dostosować się do nowych realiów.
Ethnology. Social and cultural anthropology, History of Poland
Artykuł koncentruje się na zmianach, jakie w ostatnich dwudziestu latach dokonały się w zakresie drenażu ludności, zwłaszcza młodzieży z niemetropolitalnych obszarów kraju. zostały w nim przedstawione główne czynniki determinujące te przemiany: zmiany demograficzne, zmiany dokonujące się na rynku pracy (w tym zmiany strukturalne) jak również zmiany w stylu życia i systemach wartości młodzieży z wyeksponowaniem pokolenia Z. Analizę przeprowadzono w kontekście problemu narastania różnic rozwojowych pomiędzy metropolitalnymi ośrodkami kraju a jego resztą. Wskazano również na impulsy i przemiany ograniczające eksodus młodzieży z peryferii takie jak rozgęszczenie rynku pracy, sytuację na rynku mieszkaniowym, możliwość zdalnych form aktywności oraz zmiany w preferencjach i systemach wartości młodzieży. Wykorzystano w tym celu wyniki badań prowadzonych przez autora (lub przy jego współudziale) w województwach opolskim i dolnośląskim oraz na innych obszarach Polski.
MODERN KHACHKARS IN POLAND
The article analyses the history of erecting, artistic values and symbolism of Armenian votive crosses (khachkars) in Poland within its current borders, from the first one, funded in 1978, until the last one from 2023. It presents their geographical distribution (Warsaw, Krakow, Gliwice, Elbląg, Gdańsk, Lublin, Zamość, Kartuzy, Szczecinek, Kurów, Białystok, Zabrze, Kielce, Łódź, Polanów), funders, authors, goals and circumstances of foundations, dates of consecrations, persons consecrating, materials and places of creation. The analysis has been placed in the context of the history of carving art concerning khachkars, their connections with the culture of Armenia and its Church, the tragedy of the 1915 genocide, as well as creation an Armenian diaspora in Poland, its martyrology in the time of World War II and expatriation trauma after 1945.
The article describes the history of Krupp’s Berthawerk plant, in Lower Silesia, based on materials obtained through research in the Historisches Archiv Krupp. It is intended as an outline of the entire history of the plant between years 1942 and 1945, as well as a starting point for further, broader research into the Krupp plants in Lower Silesia during World War II.
The history of consensual litigation in Polish criminal proceedings dates back to the 1990s. It is based on the assumption that the participants in the proceedings will come to an agreement on the resolution of the conflict, whichwill then be accepted by the court. This solution was most popular between 2010 and 2015. Since 2016, however, a change in attitudes towards consensual modes has been very noticeable. While the consensual method speeds upcriminal proceedings, opponents point to shortcomings - there are even calls to abandon their use in Poland. In the Federal Republic of Germany, on the otherhand, informal procedural agreements, called Absprachen, existed for several decades, and these agreements accelerated the course of proceedings. However, it was only decided to regulate this issue after several decades. In this article, I will characterise the reasons for the introduction and development of procedural agreements in the Republic of Poland and in the Federal Republic of Germany.
The German occupiers abolished the Supreme Court in the General Government. In the Polish (non-German) judiciary sector, there was no court of the highest instance to ensure the unification of jurisprudence. The competence to ensure the uniformity of jurisprudence and resolve existing doubts and legal issues was transferred to the courts of appeal. The objective of the present article was to demonstrate the procedure and practice of issuing legal theses by the Court of Appeal in Kraków. The article also presents changes in the composition of the judges and the territorial jurisdiction of the Kraków Court of Appeal. Archival sources constitute the source basis of the work. We also resorted to the latest subject literature. The work is based mainly on the analysis of archival sources and legal acts, so the scientific methods typical of the history of law were applied.
*The present publication was elaborated as part of the research project entitled “Charakter prawny i rola tez prawnych uchwalanych przez polskie (nieniemieckie) sądy apelacyjne w Generalnym Gubernatorstwie w okresie II wojny światowej” financed by the National Science Center, Poland –under contract No. UMO-2017/27/N/HS5/00812.
Przedmiotem artykułu jest przedstawienie i analiza poglądów przedstawicieli ruchu zetowego w Polsce międzywojennej na kwestię roli państwa w gospodarce. Początek ruchowi zetowemu dał zakonspirowany, niepodległościowy Związek Młodzieży Polskiej „Zet”, utworzony w 1886 r. Jeszcze w okresie zaborów stworzył on sieć organizacji społecznych, politycznych i kulturalno-oświatowych. W Drugiej Rzeczypospolitej zetowcy nadal kontrolowali liczne stowarzyszenia społeczno-polityczne, kulturalno-oświatowe i gospodarcze, wspierając równocześnie poczynania Józefa Piłsudskiego. Po przewrocie majowym 1926 r. weszli w skład obozu piłsudczykowskiego. Opowiadali się za wprowadzeniem systemu prezydenckiego. Propagowali wizję Polski jako państwa prowadzącego politykę prospołeczną. Byli orędownikami idei Rzeczypospolitej integrującej region Europy Środkowo- Wschodniej. Charakterystyczną cechą koncepcji ekonomicznych wypracowanych przez środowisko „Zetu” było akcentowanie konieczności zaangażowania państwa w gospodarkę. Miało ono wyrażać się w stosowaniu planowania ekonomicznego w skali ogólnokrajowej, wykorzystywaniu instrumentów interwencjonizmu gospodarczego, wreszcie – w posunięciach etatystycznych. Przywiązanie zetowców do zasady udziału państwa w życiu gospodarczym wynikało z ich stosunku do samej instytucji niepodległego polskiego państwa, w którym widzieli ,,najwyższy wytwór” narodu. Traktowali oni możliwość skutecznego kształtowania przez nie życia ekonomicznego jako dopełnienie wpływu instytucji państwowych w sferze politycznej i społecznej. Równocześnie działanie czynnika państwowego miało wpływać, według zetowców, na wyrównywanie szans społecznych, w konsekwencji – uzupełniać hasło demokracji politycznej ideą społecznej sprawiedliwości.
History of Poland, Social history and conditions. Social problems. Social reform
W artykule sformułowano kilka uwag i spostrzeżeń o charakterze teoretyczno-metodologicznym na temat dziejów osadnictwa na obszarze dawnego powiatu orłowskiego, a także zasygnalizowano pojawienie się nowych punktów osadniczych na wspomnianym terytorium. W tekście wykazano krytycyzm względem formułowania wniosków na temat chronologii poszczególnych osiedli, wyciąganych na podstawie błędnie określonego kształtu wsi, zwłaszcza zaś przesuwania metryki osad do okresu wczesnego średniowiecza. Ponadto udało się wskazać na nową datę pierwszego zapisu źródłowego odnośnie do kilku miejscowości znajdujących się na terenie powiatu.
Studia nad rodziną polską, rolą i pozycją kobiet w XIX-wiecznym społeczeństwie stają się coraz popularniejsze. Temat ten jest chętnie poruszany zarówno w opracowaniach naukowych, jak i wydawnictwach przeznaczonych dla szerokiego grona odbiorców, w której to grupie znalazła się książka Alicji Urbanik-Kopeć. Autorka pozycji o charakterze popularnonaukowym musi zmierzyć się z kilkoma wyzwaniami związanymi z przekazaniem dużej dawki wiedzy w sposób atrakcyjny i klarowny. W artykule oceniono zmagania A. Urbanik-Kopeć, zwracając uwagę na mocne i słabe strony książki Matrymonium. O małżeństwie nieromantycznym.
History of Poland, Social history and conditions. Social problems. Social reform
Mimo wielu dotychczasowych publikacji dotyczących działalności zakładu organmistrzowskiego Paula Voelknera temat nadal nie został wyczerpany. Dzięki coraz szerszym badaniom źródłowym wychodzą coraz to nowe fakty dotyczące nie tylko wybudowanych przez niego instrumentów, ale też o samym organmistrzu.
Niniejszy artykuł ma na celu prezentację nowych faktów z życia Paula Voelknera a także zaprezentowanie części jego działalności w Poznaniu w wymiarze postawionych przez niego instrumentów. Zagadnienie to jest o tyle interesujące, gdyż właśnie w tym mieście Voelkner zbudował swoje największe organy.
The conception of the history of the Polabian Slavs, and the interpretation of tribal structures, has changed several times since the formation of critical historiography. The article set the goal of summarising and expanding on some of the crucial points in historical research into the development of Slavic society in the Polabian area. Since the 19th century, researchers have adhered to the division of Slavs into three groups, Obodrites, Veleti/Lutici and Sorbes, which corresponds with the quantitative use in surviving contemporary sources. These three groups, and the entire tribal organisation, must, however, be put into the context of the history of barbarian Europe. The segmental structure of the Polabian tribes showed some signs of a tribal democracy, and given the military character of individual federations, the whole system could be called a military democracy; but because of the strong ties with religion and religious rites, the current discourse rejects the strict division of military and sacral characters of tribal institutions. Therefore, it is not quite possible to determine whether the tribal organisation of the Polabian Slavs was an equal alternative to Medieval states, as we know from Bohemia, Poland and Hungary.
The diffusion of ‘modern’ contraceptives—as a proxy for the spread of low-fertility norms—has long interested researchers wishing to understand global fertility decline. A fundamental question is how local cultural norms and other people's behaviour influence the probability of contraceptive use, independent of women's socioeconomic and life-history characteristics. However, few studies have combined data at individual, social network and community levels to simultaneously capture multiple levels of influence. Fewer still have tested if the same predictors matter for different contraceptive types. Here, we use new data from 22 high-fertility communities in Poland to compare predictors of the use of (i) any contraceptives—a proxy for the decision to control fertility—with those of (ii) ‘artificial’ contraceptives—a subset of more culturally taboo methods. We find that the contraceptive behaviour of friends and family is more influential than are women's own characteristics and that community level characteristics additionally influence contraceptive use. Highly educated neighbours accelerate women's contraceptive use overall, but not their artificial method use. Highly religious neighbours slow women's artificial method use, but not their contraceptive use overall. Our results highlight different dimensions of sociocultural influence on contraceptive diffusion and suggest that these may be more influential than are individual characteristics. A comparative multilevel framework is needed to understand these dynamics.
Purpose Chronic obstructive pulmonary disease (COPD), characterized by irreversible airflow obstruction, is a major cause of morbidity and mortality worldwide. However, geographic differences in the clinical characteristics of severe COPD patients have not been widely studied. Methods We recruited a total of 828 severe COPD cases from three continents. Subjects in Poland were enrolled by the Institute of Tuberculosis and Lung Diseases in Warsaw; subjects in Korea participated at several university hospitals in Korea; and subjects in USA were enrolled at two clinics affiliated with academic medical centers. All subjects were over the age of 30 with at least 10 pack-years of cigarette smoking history. Cases manifested severe to very severe airflow obstruction with post-bronchodilator forced expiratory volume in 1 second (FEV1) <50% predicted and FEV1/forced vital capacity <0.7. All subjects completed a detailed questionnaire and underwent standardized pre-bronchodilator and post-bronchodilator spirometry. Subjects with known tuberculosis (TB)-associated lung parenchymal destruction were excluded. Univariate and multivariate assessments of the impact of the country of origin on respiratory symptoms and respiratory illness were performed. Results In both univariate and multivariate analyses, a history of TB (38.7%) and physician-diagnosed asthma (43.9%) were significantly more common in subjects with severe COPD from Korea than USA or Poland, while attacks of bronchitis (64.2%) were more common in subjects with severe COPD from Poland. COPD subjects from Poland had more severe dyspnea (modified Medical Research Council 3.3±1.0) and more frequently reported symptoms of chronic bronchitis (52.2%). A history of TB was also more common in Poland (10.8%) than in USA (0.3%) severe COPD patients. Conclusion Respiratory symptoms and other respiratory illnesses associated with severe COPD differed widely among three continents.
The article presents the difficulties with introducing a new system of civil registrar offices in Poland after World War II. In 1945 the decree on birth, marriage and death registers was passed. It had big importance for the success of the process of the unification of civil law, which took place then. The prevailing part of the Polish society knew nothing about the lay system of registrar’s office and they followed Catholic Church regulations in this matter. The result was that in 1946 less than half of births, marriages and deaths were registered in the civil offices. The article describes the measures which were undertaken to force the society to register. The new communist government had a dilemma whether it would be better to use arguments of the utilitarian character or rather to force people by using sanctions. The first method turned out to be more important.
History of Poland, Demography. Population. Vital events