Türkiye Tarım Sektöründe Toplam Faktör Verimliliği (TFV): 1961-2021 Döneminin Malmquist TFV Endeksiyle Analizi

Amaç: Bu çalışma, Türkiye tarım sektörünün 1961–2021 dönemindeki toplam faktör verimliliğini (TFV) ölçmek, teknik etkinlik değişimi (TEC) ile teknolojik etkinlik değişimi (TC) gibi TFV bileşenlerinin zaman içinde gösterdiği performansı etkileyen faktörleri analiz etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Araştırmada Veri Zarflama Analizi (VZA) ile Malmquist TFV Endeksi hesaplanmış; Sabit Getiriler Altında Ölçek (CRS) ve Değişken Getiriler Altında Ölçek (VRS) varsayımlarına göre girdi ve çıktı odaklı analizler gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Türkiye’nin 1961-2021 dönemi tarımsal verimliliği, girdi odaklı teknik verimlilikte düşüş (TEC, 1,010’dan 0,959’a) ve çıktı odaklı verimlilikte artış (TEC, 0.990’dan 1,040’a) göstermiştir. Teknolojik değişim (TC), karışık etkilerle son dönemde girdi odaklı olarak 1,060’a yükselmiş, çıktı odaklı olarak da 0,949’a gerilemiştir. Malmquist toplam faktör verimliliği (MTFV) endeksi yaklaşık 1 civarında sabit kalmış ve nispeten sınırlı bir iyileşme göstermiştir. Bu durum, teknoloji kullanımının artırılması, tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi ve girdi verimliliğinin artırılması gibi kapsayıcı politikaların uygulanarak tarımsal büyümenin sürdürülmesi gerektiğini göstermektedir. Özgünlük: Çalışma, Türkiye tarım sektörünün 61 yıllık uzun dönemini kapsayan ilk Malmquist TFV analizlerinden biri olması ve 61 yıllık dönemi 10’ar yıllık periyodlarla değerlendirmesi bakımından özgün bir katkı sağlamaktadır.