مطالعه کیفی نقش سرمایه اجتماعی معلمان در تحقق اهداف شغلی-سازمانی مدرسه

در عصر مدرن و پسامدرن که روند آموزش یک‌طرفه و رسمی در سازمان بوروکراتیک مدارس در نقاط مختلف دنیا موردنقد قرار می‌گیرد، معلمانی با سرمایه اجتماعی بالا چون دریچه‌ای روشن، مسیر تربیت صرفً آموزشی را از انجماد به الگوهایی تربیتی می‌کشانند. هدف پژوهش حاضر واکاوی و فهم نقش سرمایه اجتماعی معلمان در تحقق اهداف شغلی- سازمانی مدرسه است. روش‌شناسی پژوهش با رویکرد کیفی و با راهبرد گراندد تئوری انجام شد. به این منظور با 21 نفر دبیران و آموزگاران مدارس در شهر تهران که با روش نمونه‌گیری هدفمند و استراتژی گلوله‌برفی انتخاب‌شده بودند، در طول بیش از 8 ماه مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختاریافته انجام شده و فرایند جمع آوری داده‌ها تا اشباع نظری ادامه یافت. 8 مقوله اصلی و یک مقوله‌ هسته از خلال نظام کدگذاری داده‌ها استخراج شد: 1) از بین رفتن خصلت بی‌تفاوتی معلمی: تعلق حرفه‌ای معلم به مدرسه، 2) فهم از خرده‌فرهنگ‌های دانش آموزان: ایجاد همدلی و احترام ، 3) ایجاد گرایش به تحصیل و انگیزه برای ماندن در مدرسه، 4) ایجاد اعتماد بین دانش‌آموز و مدرسه، 5) ارتباط و همکاری بین معلمان و مدیران ،6) جامعه‌پذیری مدرسه محور، 7) استراتژی‌های ارتقا سرمایه اجتماعی در مدرسه و 8) پیامدها: بسط تعلق به مدرسه و ارتقا عملکرد مدرسه در دست‌یابی به اهداف تربیتی-آموزشی. همچنین، «سرمایه اجتماعی معلم: معماری نامرئی رسیدن به اهداف سازمان مدرسه» به‌عنوان مقوله هسته انتخاب شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سرمایه اجتماعی بالای یک معلم در سازمان مدرسه، نه‌تنها در محیط کلاس کارکرد داشته بلکه بر اتمسفر جمعی مدرسه اثرگذار است،