TANZİMAT DÖNEMİ OSMANLI YARGI TEŞKİLATINDA HEYET-İ İTHAMİYE KURUMU

1879 tarihli Usul-i Muhakemat-ı Cezaiye Kanunu’nun Osmanlı Hukuku’na kazandırmış olduğu kurumlardan birisi olan heyet-i ithamiye, ceza muhakemesinin işleyişinde asli ve feri olmak üzere birçok görev üstlenmiştir. Kurum, yürürlükte olduğu süre içerisinde cinayet davaları bakımından tahkikatın zorunlu bir öznesi ve müstantik kararlarına karşı bir itiraz mercii olma vazifesini görmüştür. Bunun yanı sıra soruşturma sürecine resen müdahale edebilme gibi birtakım mühim görevleri de bulunmaktadır. Öte yandan devletin kısıtlı imkanları ve personel eksikliği nedeniyle heyet-i ithamiye, yürürlükte olduğu zaman içerisinde gerektiği ölçüde uygulanamamıştır. Kurumun yapısal sorunları ve ceza davalarının uzun süre çözüme kavuşturulamaması gibi birtakım hususlar yargı erkinin işleyişini aksatmıştır. Bunların neticesinde heyet-i ithamiye, 1921 tarihinde kalıcı olarak yürürlükten kaldırılmıştır. Bu çalışma ile heyet-i ithamiyenin adli teşkilattaki yeri ve ceza muhakemesinde edindiği rolün okuyucuya aktarılması hedeflenmektedir. Böylelikle heyet-i ithamiye kurumunun teşkilat yapısı ile görev ve yetkileri, dönemin hukukçuları tarafından kaleme alınan eserler ile kanun şerhleri incelenerek izah edilmiştir.