DOAJ Open Access 2025

Reichstag w III Rzeszy (1933–1945) – symbol upadku niemieckiego systemu demokracji parlamentarnej

Piotr Mikietyński

Abstrak

1 lutego 1933 r. doszło do przedterminowego rozwiązania przez prezydenta Paula von Hindenburga Reichstagu VII kadencji. Stało się to pod wyraźną presją Adolfa Hitlera, dążącego do uzyskania upragnionej większości konstytucyjnej. Kanclerz Rzeszy przedstawił swoje cele polityczne w swoim przemówieniu, wygłoszonym 10 lutego 1933 r. w berlińskim Sportpalast. Wystąpieniem tym zainaugurował również oficjalnie kampanię wyborczą NSDAP. Szef niemieckiego rządu zaatakował w ostrych słowach system polityczny Republiki Weimarskiej.Niecały tydzień przed wyborami doszło do wydarzenia, które miało stanowić symboliczne pożegnanie Niemiec z systemem demokratycznym. 27 lutego 1933 r. po godz. 21.00 w płomieniach stanął gmach Reichstagu. Następnego dnia prezydent Rzeszy zdecydował się na skorzystanie z zapisu art. 48 konstytucji o „stanach nadzwyczajnych”, składając podpis pod dekretem „O ochronie narodu i państwa” (Verordnung zum Schutz von Volk und Staat) i „Rozporządzeniem Prezydenta Rzeszy przeciwko zdradzie narodu niemieckiego i przygotowaniu zdrady głównej” (Die Verordnung des Reichpräsidenten gegen Verrat am Deutschen Volke und hochverräterische Umtriebe). Decyzja głowy państwa o „zawieszeniu praw obywatelskich” stworzyła podstawę do dalszego demontażu niemieckiej demokracji.Ostateczne pożegnanie Niemiec z systemem demokracji parlamentarnej nastąpiło wraz z uchwaleniem 24 marca 1933 r. ustawy o specjalnych pełnomocnictwach. Jej najpoważniejsze następstwa prawne wynikały z faktu dopuszczenia możliwości stanowienia przez rząd ustaw z pominięciem konstytucji. Do tego typu kwestii zaliczone zostały decyzje dotyczące się spraw budżetowych. Trudno się nie zgodzić z ówczesnym stwierdzeniem Hitlera na zakończenie debaty nad ustawą: „Dajcie mi cztery lata a nie poznacie Niemiec”.Uzyskanie przez NSDAP hegemonistycznej dominującej pozycji w Niemczech nie oznaczało bynajmniej końca działalności Reichstagu. Odtąd, miał się on jednak stać się instytucją czysto fasadową. Począwszy od listopada 1933 r. wszystkie kolejne wybory parlamentarne miały wyłącznie kadłubowy charakter. Obywatele Rzeszy mogli oddawać swoje głosy wyłącznie na jedną listę NSDAP. Wszystkie pozostałe partie polityczne zostały zdelegalizowane. Aż do swojego ostatniego posiedzenia w kwietniu 1942 r. Reichstag służył Hitlerowi wyłącznie do wygłaszania kolejnych przemówień, przepełnionych narodowosocjalistycznymi sloganami propagandowymi.

Penulis (1)

P

Piotr Mikietyński

Format Sitasi

Mikietyński, P. (2025). Reichstag w III Rzeszy (1933–1945) – symbol upadku niemieckiego systemu demokracji parlamentarnej . https://doi.org/10.4467/2543733XSSB.25.005.22502

Akses Cepat

Informasi Jurnal
Tahun Terbit
2025
Sumber Database
DOAJ
DOI
10.4467/2543733XSSB.25.005.22502
Akses
Open Access ✓