KLASİK FARS VE TÜRK ŞİİRİNDE ŞAHNÂME KARAKTERLERİ

Firdevsî’ninbüyük eseri Şahnâme içerdiği bilgiler bakımından gerek tarih alanında gerekseedebiyat alanında araştırmacıların dikkatini çekmiş ve üzerinde birçok çalışmayapılmasına olanak sağlamıştır. Şahnâme hem Fars edebiyatında hem de Türkedebiyatında büyük ilgi görmüştür. Klasik Fars edebiyatında ve Klasik Türkedebiyatında Şahnâme’den esinlenerek eserler yazılmıştır. Kimi zamanda şairlerşiirlerini yazarken Şahnâme’den faydalanmış ve Şahnâme’de geçen karakterleriedebi sanatlar bünyesinde kullanmışlardır. Şairler bazen memduhları içinyazdığı kasidelerde memduhu yüceltmek için Şahnâme’de geçen büyük ve güçlü birkahramana benzetmiştir. Klasik Fars ve Türk şiirinde şairler kimi zaman damemduhun düşmanını Şahnâme’de yer alan zalim bir karaktere benzetmişlerdir.Çalışmamızda hem Klasik Fars edebiyatında hem de Klasik Türk edebiyatındaçoğunlukla kasidelerde yüzlerce örneği olan Şahnâme karakterlerine yer verilen butarz kullanımlardan ziyade her iki edebiyatta da gazellerde geçen farklıkullanımlar tespit edilerek beyit örnekleriyle dikkatlere sunulmuştur. Konunungenişliği göz önünde bulundurulduğundan her iki edebiyatta da örneği bulunankarakterlere yer verilmeye özen gösterilmiştir. Söz konusu örneklerle ilgiliolarak her iki edebiyatta da beyitler dikkatle seçilmiş; Farsça beyitlerTürkçeye çevrilmiş; beyitlerde geçen kahramanlarla ilgili bilgiler verildiktensonra gerekli açıklamalar düşülmüştür.