Upodobnienie się do Chrystusa w monastycyzmie wschodnim w okresie patrystycznym – zarys zagadnienia

Artykuł koncentruje się na znaczeniu pójścia za Chrystusem oraz naśladowaniu Go w kontekście wschodniego monastycyzmu patrystycznego. Autorzy, tacy jak Afrahat, Antoni Wielki, Barsanufiusz, Jan Prorok i Józef Widzący, przedstawiają różnorodne podejścia do tego tematu, które nie zostały dotąd syntetycznie opracowane w języku polskim. Wydaje się, że nowotestamentalny motyw pójścia (ἀκολουϑεῖν) za Jezusem traci swoją autonomię i pierwotne znaczenie, a czasami wręcz wydaje się zanikać w myśli ascetycznej wschodniego monastycyzmu okresu patrystycznego. Mnisi są ostrożni w mówieniu, że idą za Tym, który obecnie przebywa w chwale, a z którym identyfikują się przecież jako chrześcijanie. Bardziej znaczącym elementem upodabniania się do Jezus jest dla nich asceza i życie według cnót, będących duchowym i moralnym odzwierciedleniem (μιμεῖσϑαι) upodobnienia się mnicha do Chrystusa. Motyw upodobnienie się do Chrystusa w monastycyzmie wschodnim nie jest zatem ujednolicony antropologicznie, nie tworzy też do VIII w. w teologii wschodniej jakiegokolwiek ujęcia paradygmatycznego dla teologii moralnej czy duchowości chrześcijańskiej.