Nurettin Topçu’nun Felsefesinin Temelleri Üzerine

Bu makalenin konusunu Nurettin Topçu’nun felsefesi, sorunsalını ise onun kim(ler)den etkilendiği meselesi oluşturur. Nurettin Topçu’nun felsefesinde her ne kadar ahlâkî meseleler merkeze alınmış olsa da si­ya­setten dine, sanattan tarihe birçok alanda çalışmaları bulunur. Bina­ena­leyh ele aldığı her meselede insandan yola çıkar. Nurettin Top­çu’­ya göre insan, muhtaç olduğunu idrak ettiği an harekete başlar. İnsa­nın idrak etmesi ve harekete geçmesi onun iradeye sahip olduğunu gösterir. İnsan iradesinin hareket gayesi nedir? Nurettin Topçu’ya göre hareketin gayesi Tanrı’ya ulaşmaktır. Dolayısıyla Tanrı’ya ulaştırmayan hareket, insanı gerçek hedefe ulaştırmamış olur. Nurettin Topçu’nun kimlerden etkilendiğine dair yapılan araştırmalar onun Fransa’daki fel­se­fe eğitimini, Bergson, Blondel ve Massignon’un Nurettin Topçu üze­rin­deki etkilerini konu eder. İşbu etkileri irdelemekle başlayan çalış­ma­ların ulaştıkları neticeyse çoğunlukla şu yöndedir: Nurettin Topçu, Batı fel­sefesinden özellikle Bergson mistisizminden çok etkilenmiş, Blon­del’in “hareket düşüncesi” bütün felsefesine hâkim olmuş ve Mas­signon sayesinde sufileri tanımıştır. Nurettin Topçu’nun kim­(ler)­den etkilendiği sorunsalını merkeze alarak önce İslâm düşünce gele­nek­leriyle sonra ise hocalarının görüşleriyle onun görüşleri arasında mu­kayese yapacağım. Mukayesenin sonucuyla birlikte Nurettin Top­çu’nun hangi düşünce geleneğinin devamında konumlandırılabileceği sorusu da cevaplanmış olacak. Blondel’den asırlar önce hareket kav­ra­mı­nın geliştirildiği, Bergson’dan asırlar önce tasavvuf metafiziğinde sez­gi kavramının merkezi yer tuttuğu olgusu söz konusu çalışmalarda ya unutulur ya da es geçilir. Makalemizin temel tezi bu çalışmaların ek­sik ve hatalı olduğu yöndedir. Nurettin Topçu’nun felsefesinin temel kav­ramlarının analiziyle makaleyi bitireceğim.