بهینه‌سازی رنگرزی پشم فرش دستباف با عصاره میوه اوپنتیا: ارزیابی ویژگی‌های رنگی و پایداری

این پژوهش به بررسی قابلیت استفاده از عصاره میوه اوپنتیا به عنوان یک رنگزای طبیعی در رنگرزی نخ‌های پشمی فرش دستباف می‌پردازد. در این مطالعه با هدف ارائه رویکردی پایدار و زیست‌محیطی برای رنگرزی منسوجات، تأثیر عوامل مهم شامل غلظت رنگزا (30-100 درصد)، غلظت دندانه (0-10 درصد)، دما (°C 100-30)، زمان (20-100 دقیقه) و pH (11-3) بر ویژگی‌های رنگی و پایداری رنگ ارزیابی شد. عصاره‌گیری به روش خیساندن انجام گرفت و حضور ترکیبات موثره بتالائین ((Betalain با روش‌های طیف‌سنجی تأیید گردید. تحلیل‌ها نشان داد که عصاره اوپنتیا می‌تواند طیف رنگی متنوعی از قرمز تا قهوه‌ای ایجاد کند. بهترین نتایج در دمای °C 80 ، زمان 90 دقیقه و 5/0 ± 5/5 pH حاصل شد. علاوه بر این، اثر دندانه‌های فلزی مختلف بر ثبات رنگ بررسی گردید؛ دندانه آهن بهترین ثبات شستشویی و دندانه مس بیشترین ثبات نوری را فراهم کرد. مطالعات آماری تأثیر معنادار تمامی متغیرهای فرایند را بر شاخص‌های رنگی، شامل قدرت رنگی (K/S)، خلوص رنگی (C*)، زاویه فام h°)) و ثبات شستشویی و نوری تأیید کردند ( 001/0p < ). با این حال، میزان تأثیر متغیرها بر هر عامل متفاوت بود؛ به عنوان مثال، تغییرات دما بیشترین تأثیر را بر خلوص رنگ داشت، در حالی که دندانه در بهبود زاویه فام و ثبات نقش کلیدی ایفا کرد. از طرفی دیگر نتایج نشان داد که انتخاب شرایط بهینه رنگرزی مناسب می‌تواند ضمن دستیابی به خواص رنگی مطلوب، ویژگی‌های مکانیکی مناسب نخ پشمی را نیز حفظ کند. این پژوهش نشان داد که عصاره اوپنتیا به عنوان یک رنگزای طبیعی پتانسیل بالایی در ایجاد سایه‌های رنگی متنوع با ثبات مطلوب دارد و استفاده از آن می‌تواند رویکردی کارآمد برای توسعه فرایندهای رنگرزی پایدار و کاهش اثرات زیست‌محیطی باشد.