Göstergebilim ve Nesnelerin Hafızası: Serdar Somuncu’nun Getrennte Rechnungen (Ayrı Hesaplar) Adlı Eserinin Yananlam Gösterenleri Bağlamında Değerlendirimi

Nesneler, gösterge olarak gösterenler kümesi içerisinde yer almakta ve anlam taşımaktadır. Göstergeler, zaman zaman kendi anlamlarını aktarabilecekleri gibi kimi zaman da anlaşılmayı ve yorumlanmayı bekleyen derin anlama da sahiptir. Bu esnada ise öznenin kendisini çevreleyen nesneye yüklediği anlam, toplumsal ve kültürel olarak bir eşya hafızası oluşturmakta ve öznenin ait olduğu toplum ve kültürel düzeyi, göstergeyi anlaması ve yorumlayabilmesi için önemli bir rol oynamaktadır. Fakat diğer yandan öznenin nesnelere karşı oluşturduğu tecrübe zemini ve hafızası da nesnelere verdiği derin anlamın bir göstergesini oluşturabilmektedir. Bu noktada Fransız göstergebilimci Roland Barthes, nesnelerin yananlam gösterenlerinin neler olabileceğine dair bir uğraş içerisine girilmesi gerektiğinin, aksi takdirde nesnenin tanım olarak anlam vermeyeceğinin altını çizmektedir. Jan Assmann, bellek bağlamında nesneler ile ilgilenerek öznenin günlük gereçlerden kasabalara, yollardan taşıtlara kadar kendisini çevreleyen şeylerle birlikte var olduğunu belirtmektedir ve öznenin içinde yaşadığı nesneler dünyasının, sadece şimdiki zamana değil, aynı zamanda geçmişine de işaret eden bir zaman göstergesine sahip olduğunu vurgulamaktadır. Dolayısıyla eşyaların daha doğrusu nesnelerin öznenin sadece bugününün göstereni değil, aynı zamanda geçmişiyle de irtibatlı bilgi veren ve yorumlanabilen gösterenler olduğu söylenebilmektedir. Özellikle edebi metinlerde yer alan gösterenlerin çoğul anlamlar içerebileceği göz önünde tutularak her metnin ikinci bir işleme ihtiyacı olduğu ve söz konusu işlemin yorum gerektirdiği bilinmelidir, zira bir gösterge üzerinden elde edilen yorum, aslında göstergeleri başka göstergeler ile yeniden açıklamamıza olanak sağlayan anlamlar alanında yer almakta ve dolayısıyla anlamlar yeniden üretilebilmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, yazarın hayatını yansıtan Getrennte Rechnungen (Ayrı Hesaplar) adlı eserindeki hafıza nesnelerinin Roland Barthes’a referansla yananlamsal gösterenler bağlamında incelenmesidir.