تحلیل زمینه‌های اجتماعی شکل‌گیری فردگرایی در ایران

در جوامعی که همبستگی اجتماعی براساس قوانین (همبستگی ارگانیک) صورت می‌گیرد، فردگرایی اغلب به‌عنوان ماحصل تغییر تولید اقتصاد کشاورزی به اقتصاد صنعتی و تخصص‌گرایی بررسی می‌شود. بااین‌حال در جوامعی مانند ایران که مدرنیته را از طریق ورود فناوری و تغییر سبک زندگی تجربه کرده‌اند، فردگرایی وضعیت دیگری دارد. مقالۀ حاضر با تحلیل نوشتارها، گفتگوها و مصاحبه با متخصصان حوزۀ اجتماعی-فرهنگی، چگونگی شکل‌گیری فردگرایی را مطالعه و وضعیت ناهنجاری و نابسامانی آن را تحلیل می‌کند.یافته‌ها نشان می‌دهد افراد در خانوادۀ هسته‌ای یاد می‌گیرند با تکیه بر ارزش‌های زندگی اقتصادی یا با درنظرگرفتن هدف بقای زندگی یا پیشرفت، از ارزش‌های جمعی وابسته به زندگی سنتی و خانوادۀ گسترده و حتی ارزش‌های دینی وابسته به زندگی جمعی عبور کنند. مفهوم پیشرفت اقتصادی در جهان امروز به‌گونه‌ای می‌تواند اذهان را تحت تأثیر قرار دهد که افراد «دیگری» را رقیب یا مانع پیشرفت بدانند. در اینجا افراد در صورتی به ارزش‌های اجتماعی-دینی بها می‌دهند یا در کنار دیگری قرار می‌گیرند که آن ارزش یا فرد، ابزاری برای سودرسانی باشد. افراد در دنیای مدرن در صورت اجرای قوانین، در هنگام مشارکت اقتصادی، خواه‌ناخواه برای همبستگی اجتماعی ارگانیک و زندگی اجتماعی همراه با شکل‌بخشیدن به فردیت خود تلاش می‌کنند. در صورت نبود مشارکت برای تولید اقتصادی نیز با نادیده‌گرفتن قوانین اجتماعی، فردگرایی حالت ناهنجار و نابسامان پیدا خواهد کرد