مسکن گروه‌های کم‌درآمد و تفکر ضد کم‌درآمدها؛ مورد مطالعه طرح مسکن مهر در ایران

مسکن مهر، دست‌کم در ایدۀ ابتدایی، تنها طرحی است که در دهه‌های اخیر (مشخصاً پس از جنگ) به شکل عملی و در سطح گسترده به تأمین مسکن گروه‌های فرودست جامعه اختصاص یافت. این مقاله روایتی انتقادی از طرح مسکن مهر است. پرسش اصلی مقاله این است که آیا پروژۀ مسکن مهر به اهداف پیش‌بینی‌شدۀ خود رسید. مقاله توصیفی-تحلیلی و روش آن اسنادی است و بر تحلیل اسناد و گزارش‌های رسمی، مطالعۀ برنامه‌ها و قوانین، آرشیو روزنامه‌ها، خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌ها، مطالب کتاب‌ها و مقالات و تحقیقات پیشین، منابع بصری مثل فیلم‌ها، دیدگاه مسئولان و کارشناسان و مهم‌تر از همه نظرات مردمی اتکا دارد که رکن اصلی این طرح بوده‌اند. مقاله درنهایت می‌گوید مسکن مهر در دست دولت‌هایی که ایمانشان به سرمایه‌داری و بازار آزاد، از اساس نسبتی با زندگی گروه‌های فرودست نداشته است، به هیچ‌کدام از اهداف مورد نظر خود (کاهش نابرابری در برخورداری از مسکن مناسب، جلوگیری از افزایش بی‌رویۀ قیمت زمین و مسکن، کاهش اجاره‌نشینی، جلوگیری از افزایش حاشیه‌نشینی و ارتقای عدالت اجتماعی) نرسید و متقاضیان و ساکنانش را در سراسر کشور با نارضایتی گسترده به حال خود رها کرد. مردم، همان‌طور که در طراحی و اجرای پروژۀ مسکن مهر هیچ نقشی نداشتند، در تحلیل و ارزیابی آن نیز نادیده گرفته شدند و نظرشان برای مسئولان و حامیان این طرح اهمیت نداشت.