نقد و بررسی زبان‌شناختی و تکنیک‌های به کار رفته در ترجمۀ رمان "اللّیل فی نعمائه"

یکی از راه‌های تبادل فرهنگی در جوامع، عنصر ترجمه است. بهره‌گیری از زبان‌شناختی و شگردهای ترجمه، موجب پدیداری ترجمه‌ای روان، قابل فهم و همچنین پیشرفت اهداف علمی، اجتماعی و انسان‌شناسی می‌شود. برخی از شگردهای ترجمه، مبتنی بر نگرش مونیلا و البیر (2002) عبارتند از: اقتباس، بسط، وامگیری، گرته‌برداری، توصیف، معادل‌یابی، جایگزینی، جابجایی، تخصیص و ... . پژوهش حاضر، طبق نظریه‌های زبان‌شناختی و شگردهای ترجمه، همانند نظریۀ رومن یاکوبسن (1959/114:2000) به‌نقد و بررسی رمان "اللّیل فی نعمائه" تألیف زید الشهید پرداخته است. ایلیا آل خمیس در ترجمۀ این رمان، به‌خوبی از پس ترجمه‌های توصیفی- تحلیلی برآمده، و برخی از واژه‌ها را بر اساس ساخت دستوری یا مشابه بودن در موقعیت ترجمه کرده و از ترجمۀ مستقیم بین‌زبانی یا ترجمۀ واقعی کلمه، از زبانی ملفوظ ‌به‌یک زبان ملفوظ دیگر استفاده کرده است؛ اما برخی از واژه‌ها را تحت‌اللّفظی ترجمه کرده؛ حتی برخی از جمله‌ها را حذف یا تقطیع کرده است؛ که مناسب و همگام با سیاق رمان نیست. همچنین در ترجمۀ این رمان، از روش‌های ترجمۀ غیرمستقیم کمتر استفاده شده و از شگردهای ترجمه (معادل‌یابی، همانندسازی، جایگزینی و...) به‌درستی و در جای مناسب استفاده نشده است؛ که باعث پایین آمدن بار ادبی رمان شده است. این پژوهش بنابر نظریه‌های زبان‌شناختی و با بهره‌بری از شگردهای ترجمه، ترجمۀ مذکور را مورد بحث و بررسی گذارده و برخی از واژه‌ها را برابریابی یا جایگزین کرده و در صدد بیان کاستی‌های موجود در رمان برآمده است؛ تا رمان را پرمحتوا جلوه دهد.