الگوهای زمانی-مکانی جت استریم های نیمکره شمالی از غرب اقیانوس اطلس تا غرب آسیا

جت استریم‌ یکی از کلیدی‌ترین اجزای گردش جو بوده و نقش بسیار مهمی در سامانه‌های جوی و شرایط اقلیمی دارد. در این مطالعه با استفاده از داده‌‌های بازتحلیل روزانه باد NCEP/NCAR (1985 تا 2015) در تراز 250 هکتوپاسکال و تحلیل خوشه‌ای سلسه‌مراتبی، آرایش روزانه الگوهای جریان جت در محدوده‌ای از غرب اقیانوس اطلس شمالی تا غرب آسیا استخراج شد. همچنین با هدف شناسایی محدوده عمل، فراوانی و انحراف‌معیار جت در مقیاس ماهانه محاسبه شد. نتایج نشان داد که فراوانی و پراکنش مکانی جریان جت در دوره سرد سال بیش از دوره گرم بوده که می‌تواند بیانگر حوزه عمل متغییر و رخداد بیشتر جت در دوره سرد سال باشد. نتیجه تحلیل خوشه‌ای استخراج 9 خوشه مشخص از آرایش زمانی-مکانی جت بود. بیشترین فراوانی متعلق به خوشه 6 (الگوی تابستانه) و نمایانگر ثبات نسبتاً بالای جت با استقرار جت جنب‌حاره‌ای در شمالی‌ترین موقعیت خود برروی دریای خزر در دوره گرم سال است. خوشه‌های 2، 4، 8 و 9 که با دو جریان جت قطبی برروی اقیانوس اطلس و اروپا و جنب‌حاره برروی شمال افریقا و جنوب غرب آسیا مشخص شده، نمایانگر الگوی رخداد دوره سرد سال با تنوع بالا می‌باشند. قوی‌ترین جت‌ها در ماه‌های انتهای تابستان و زمستان دیده می‌شوند. افزایش در فراوانی خوشه کم‌تکرار ۳ (الگوی زمستانی جت قطبی قوی و جنوبی‌تر) و روند کاهشی خوشه‌های ۱ و ۸ (الگوهای پاییزه و زمستانه)، می‌تواند حاکی از تغییر آرایش جت استریم‌ها و رژیم‌های گردش جوی منطقه باشد. این تغییرات می‌تواند افزایش بی‌هنجاری‌های دمایی و بارشی سال‌های اخیر در منطقه را توجیه کند.