فضای عمومی در سنت های برنامه ریزی

فضاهای عمومی نقش بسزایی در حیات شهرها داشته و در دستیابی شهرها به کیفیت زیست مناسب و توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مؤثرند. برنامه‌ریزی فضاهای عمومی در زمینۀ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی فرهنگی و باتوجه به سنت برنامه‌ریزی متفاوت است. چگونگی تاثیر سنت‌های برنامه‌ریزی بر فضاهای عمومی، سوال پژوهش است که درک آن از حلقۀ اتصال دو مفهوم فوق میسر است. "منافع عمومی" که مورد توجه همۀ سنت‌های برنامه‌ریزی بوده و با موضوع فضای عمومی همپوشانی دارد، نقطۀ اتصال دو مفهوم فوق است. پژوهش با تحلیلی نظری به معیارهای فضای عمومی و مطالعۀ سنت‌های برنامه‌ریزی پرداخته و با استفاده از ماتریسی تقاطعی، سنت‌های برنامه‌ریزی را در ارتباط با فضای عمومی مقایسه می کند. این معیارها عبارتند از نقش دولت، عرصۀ عمومی، پویایی، تکثر، اهداف اجتماعی و مشارکت. تفاوت‌ها، ظرفیت‌ها و محدودیت‌های سنت‌های برنامه‌ریزی، بکارگیری رویکردهای متفاوتی را (عدم کفایت هیچ‌کدام از رویکردها به‌تنهایی) برای رسیدن به اهداف اجتماعی می‌طلبد که با توجه به شرایط و زمینۀ ساختاری تعیین می‌شود. فضای عمومی با داشتن ویژگی‌های چندوجهی، بستر تعاملات اجتماعی و تنوع و تکثر منافع، ارتباط بیشتری با سنت‌های برنامه‌ریزی مشارکتی دارد که به اهداف غیرکالبدی و اجتماعی می‌پردازند. سنت های برنامه ریزی با رویکردهای مشارکتی به گروه‌های متنوع و اهداف متکثر توجه داشته و شیوه‌های ارتباطی و مشارکتی را در فرایندهای برنامه‌ریزی به‌کار می‌گیرند. برنامه ریزی شهری در ایران نیازمند تغییر رویکرد به روش های مشارکتی است که در آنها تنوع و پویایی زندگی شهری در فضای عمومی مورد تاکید است.