ارزیابی تأثیرات اجتماعی فرهنگی ساماندهی و ارتقاء کیفی میدان شهرری

کیفیت فضاهای عمومی شهری در ایران، به‌ویژه میادین تاریخی، طی دهه‌های اخیر با بحران مواجه شده است، چون بسیاری از مداخلات صرفاً کالبدی بوده‌اند و پیامدهای اجتماعی و فرهنگی اجرای پروژه‌ها نادیده گرفته شده است که مشکلاتی برای ساکنین،کسبه و استفاده‌کنندگان از فضا ایجاد نموده‌است. این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیرات اجتماعی و فرهنگی طرح ساماندهی میدان شهرری، بعنوان یکی از میادینی تاریخی و مذهبی تهران، انجام شد. مطالعه از رویکرد ترکیبی کمّی–کیفی بهره برده و داده‌ها از طریق پرسشنامه (۲۷۰ پاسخ‌دهنده شامل ساکنان، کسبه و استفاده‌کنندگان از فضا)، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۳۰ متخصص و مشاهده میدانی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها بر اساس نظریه‌های ارزیابی تأثیرات اجتماعی ونکلی، حس مکان و تعلق مکانی رلف و توآن، سرمایه اجتماعی پاتنام، عدالت فضایی سوجا و فضاهای عمومی و حیات شهری جاکوبز و ژل انجام شد. یافته‌ها نشان داد که ساماندهی میدان، علاوه بر بهبود شرایط کالبدی و زیست‌محیطی، تأثیرات مثبت محدودی بر حس تعلق، تعاملات اجتماعی و هویت فرهنگی داشته است، اما نابرابری فضایی و برخی نارضایتی‌های کسبه نیز به عنوان پیامدهای منفی شناسایی شدند که در میان‌مدت می‌تواند باعث افزایش نارضایتی عمومی و برهم خوردن طرح ساماندهی اجراشده شود. توجه به این نتایج ضمن اینکه اهمیت توجه همزمان به ابعاد اجتماعی، فرهنگی و کالبدی پروژه‌های بازآفرینی شهری را مورد تأکید قرار می‌دهد، ارائه راهکارهایی برای تقویت آثار مثبت و کاهش پیامدهای منفی در پروژه‌های مشابه شهری را ضروری می‌سازد. از سناریوهای مختلف(تداوم، تغییر و تعدیل وضع موجود) که در مطالعات اتاف بررسی می‌شوند تعدیل وضع موجود نسخه پیشنهادی محققین می‌باشد.