بازنمایی الگوهای استنادی و روندهای نوظهور علوم رفتاری در محیط های شهری: یک تحلیل علم سنجی

درک تعامل میان انسان و محیط در زمینه شهرنشینی فزاینده، یکی از چالش‌های اصلی در حوزه مطالعات شهری است. این پژوهش با هدف ترسیم ساختار فکری و روندهای نوظهور در حوزه میان‌رشته‌ای علوم رفتاری و محیط ساخته‌شده، از یک رویکرد ترکیبی علم‌سنجی و تحلیل محتوا بهره می‌برد. با تحلیل داده‌های کتابشناختی از پایگاه‌های Scopus و Web of Science از طریق نرم‌افزار VOSviewer و بررسی محتوایی ۵۶ مقاله کلیدی، نقشه جامع این حوزه علمی ترسیم گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد که پژوهش‌ها عمدتاً بر برنامه‌ریزی شهری (۳۳٪) و طراحی منظر (۲۱٪) متمرکز هستند. دو جریان فکری اصلی و مکمل شناسایی شد: یک جریان متمرکز بر ابعاد «روان‌شناختی-اجتماعی» رفتار و دیگری متمرکز بر تأثیر «فرم کالبدی و مداخلات برنامه‌ریزانه»، که این دو رویکرد در نشریات مرجعی چون Journal of Cleaner Production و Transportation Research Part A تجلی یافته‌اند. نتایج، بیانگر یک گذار پارادایمی از رویکردهای عینی‌گرایانه به سمت تحلیل‌های عمل‌گرایانه و یکپارچه است. این مقاله با شناسایی شکاف‌ها و قطب‌های پژوهشی، راهنمایی برای مطالعات آتی جهت ارتقای کیفیت فضاهای شهری از طریق مداخلات طراحانه آگاهانه‌تر ارائه می‌دهد.