تحلیل مدیریت تعارض ناشی از توسعه گردشگری در مناطق حفاظت‌شده

تعارض مسئله مبتلابه مناطق حفاظت‌شده در ایران است و فائق آمدن بر آن چالشی بزرگ برای برنامه ریزان است. توسعه گردشگری می‌تواند یکی از عوامل اصلی تشدید این تعارضات باشد. ازاین‌رو هدف این مقاله شناسایی ویژگی‌ها و دلایل بروز تعارضات ناشی از توسعه گردشگری در مناطق حفاظت‌شده به‌خصوص تالاب میانکاله در ایران و همچنین شناسایی شیوه‌های فائق آمدن بر آن‌ها است. بدین منظور یافته‌های کیفی مطالعات پیشین با استفاده از روش فراترکیب مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. مقالات، کتب و رساله‌های منتشرشده در پایگاه‌های مطالعاتی در بازه زمانی 2000 تا 2024 بر اساس روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. پس از تجزیه‌وتحلیل یافته‌ها، شبکه مضامین در سه بعد چیستی، چرایی و چگونگی مدیریت تعارض ارائه شد. بر اساس یافته‌ها، تعارض در مناطق حفاظت‌شده اغلب در سطح بین گروهی و بین سازمانی است. مهم‌ترین دلایل بروز تعارض ارتباطات ضعیف و فقدان همکاری، بی‌عدالتی و سلطه قدرت، ساختار حکمرانی معیوب است. همچنین برای مدیریت تعارض نیاز به طی شش مرحله افزایش سرمایه اجتماعی، مصالحه و اجماع، کنش جمعی، هم تکاملی تدریجی و بهبود تعارض است. نتایج پژوهش حاضر علاوه بر اینکه به گسترش دایره شناختی شیوه‌های کاهش تعارض در گردشگری کمک خواهد کرد، می‌تواند مبنایی برای پژوهش‌های آتی در این حوزه مطالعاتی باشد.