سِلفی (خود نگاره) ؛ ظهور و تجلی فردیت در هنر معاصر

در سوبژکتیویته دکارتی، انسان محور اصلی حقیقت‌ گردید و سوژه، اصالت یافت. اگرچه دکارت تحلیل خود را با من اندیشنده فردی آغاز می­کند، اما در نهایت، به استنباطی کلی درباره انسان می‌رسد و فرد انسانی در محاق قرار می‌گیرد. این وضعیت در نظام‌های فکری پسادکارتی تداوم می‌یابد؛ تا در قرن نوزدهم با ظهور اندیشه‌های فردگرایانه اگزیستانسیالیست‌ها، تلقی نوع باورانه در باره انسان به چالش گرفته می‌شود و به فرد انسانی با تمامی ویژگی­های فردی‌اش توجه‌ می‌شود. در وادی هنر،، هنرمندان اندکی پیش از شکل‌گیری جریان‌های فردگرایانه در عالم تفکر، با روش‌های گوناگون بازنمایی بر ویژگی‌های فردی مدل، تاکید نمودند. خودنگاره‌های هنرمندان پسارنسانسی یکی از مهم‌ترین تجلیات این رویکرد فردمحورانه است. از طرفی، با اختراع دوربین عکاسی، تحول در تعریف هنر و به رسمیت شناخته شدن عکاسی به‌ عنوان رسانه هنری، اشتیاق سراسری به خلق تصاویر مبتنی بر ویژگی­های فردی نیز گسترش می­یابد. با رشد تکنولوژی و تولید تلفن همراه مجهز به دوربین‌های عکاسی، این هنر بیش ‌از پیش فراگیر شده و پدیده­ای بنام سلفی به‌عنوان یکی از تجلیات فردمحوری رایج، رونق بسیار‌ می‌یابد. پرسش اصلی این مقاله، امکان بررسی فلسفی پدیده نوظهور سلفی از منظر فردگرایی جاری می‌باشد که طی مسیر پژوهش، به پرسش­های فرعی چگونگی سیر سوبژکتیویته دکارتی به فرد‌گرایی، چرایی هنر نامیدن سلفی و چگونگی روند سیر آثار هنری انسان­محور به فردمحور پاسخ داده می­شود. رویکرد این مقاله، رواج فردگرایی در اندیشه معاصر است که بر بستر آن تلاش می­شود، پدیده سلفی مورد بررسی قرار گیرد. در این مقاله با واکاوی ریشه‌های فلسفی پدیده نوظهور سلفی، این نتیجه حاصل می‌گردد که، یکی از علل اقبال عمومی به این رسانه نوظهور، فردگرایی جاری در دوران معاصر منتج از سوبژکتیویته دکارتی است. پژوهش حاضر، پژوهشی کیفی است که به روش مطالعه کتابخانه‌ای اطلاعات گردآوری شده است.