DOAJ Open Access 2024

لطایف فی الاصول کهن‌ترین دانشنامۀ منظوم فارسی از اواخر قرن هفتم ق

نسیم عظیمی‌پور علی محمدی

Abstrak

لطایف فی الاصول (تاریخ تألیف: 696 هجری قمری) از محمد بن محمد مرغینانی معروف به شمس دبیران کهن‌ترین دانشنامۀ منظوم فارسی است که به دست ما رسیده است. این منظومۀ 4897 بیتی در دو موضوعِ اصلی «علم اصول» (شامل معرفت صفات و افعال حق و نبوّت انبیا) و «اصول اشعار» (شامل صنایع ادبی، عروض و قافیۀ فارسی) سروده شده است. مؤلف که از ادبا و علمای اهل سنّتِ ماوراءالنهر بوده، این منظومه را پس از اقامت ده‌ساله در آسیای صغیر در سنین پیری برای ارشاد فرزندان خویش ساخته و به وزیر مقتدر ایلخانی، صدرالدین احمد خالدی زنجانی ملقّب به صدر جهان (متوفی رجب 697) تقدیم داشته است. در مقالۀ حاضر یگانه نسخۀ خطی این کتاب که به خط شاعر است، خود شاعر، مهدی‌الیه کتاب و موضوعات و علوم مطروحه در آن معرفی شده است. لطایف فی الاصول مرجعی است برای آگاهی از تنوّعات نسبی و سنن گاه متفاوت در طبقه‌بندی علوم، به‌ویژه علوم دینی، و سیر تحوّلات آن در میان دانشمندان اسلامی. تمرکز این مقاله اما بر وجوه ادبی متن است.

Penulis (2)

ن

نسیم عظیمی‌پور

ع

علی محمدی

Format Sitasi

عظیمی‌پور, ن., محمدی, ع. (2024). لطایف فی الاصول کهن‌ترین دانشنامۀ منظوم فارسی از اواخر قرن هفتم ق. https://doi.org/10.22034/perlit.2024.53468.3385

Akses Cepat

Informasi Jurnal
Tahun Terbit
2024
Sumber Database
DOAJ
DOI
10.22034/perlit.2024.53468.3385
Akses
Open Access ✓