DOAJ Open Access 2025

Od brytyjskiego scire facias do amerykańskiego Good Behavior: Historycznoprawne ujęcie impeachmentu sędziowskiego w amerykańskiej jurysprudencji

Anna Tomza

Abstrak

Artykuł stanowi historycznoprawną analizę ewolucji instytucji impeachmentu sędziowskiego (judicial impeachment) w amerykańskim porządku konstytucyjnym, z naciskiem na jego brytyjskie korzenie i współczesne dylematy interpretacyjne. Mimo wyraźnej niechęci ojców założycieli do instytucjonalnego dziedzictwa Korony Brytyjskiej mechanizm impeachmentu został włączony do Konstytucji USA jako środek kontroli nad urzędnikami publicznymi, w tym sędziami federalnymi. Główne zabezpieczenia przed arbitralnością, wywodzące się z obaw przed angielskim scire facias – procedurą umożliwiającą monarsze usunięcie urzędnika na podstawie domniemania „złego zachowania” (misbehavior), z przeniesieniem ciężaru dowodu na oskarżonego – obejmują precyzyjne klauzule: Good Behavior gwarantująca sprawowanie urzędu „podczas dobrego sprawowania” oraz High Crimes and Misdemeanors. Główny problem badawczy dotyczy przełomu paradygmatu interpretacyjnego zapoczątkowanego 15 kwietnia 1970 r. przez kongresmena Geralda R. Forda, który we wniosku przeciwko sędziemu Sądu Najwyższego Williamowi O. Douglasowi postulował usunięcie sędziego na podstawie naruszenia klauzuli Good Behavior, niezależnie od popełnienia czynu karalnego. Ta zmiana podważyła tradycyjne ujęcie impeachmentu jako procedury naprawczej o charakterze polityczno-karnym, otwierając debatę nad alternatywną, behawioralną metodą kontroli sędziów. Analiza wykazuje, że niejednoznaczność normatywna brytyjskich pojęć good behaviour i tenure ma doniosły wpływ na współczesną debatę konstytucyjną o możliwościach usuwania sędziów z urzędu.

Penulis (1)

A

Anna Tomza

Format Sitasi

Tomza, A. (2025). Od brytyjskiego scire facias do amerykańskiego Good Behavior: Historycznoprawne ujęcie impeachmentu sędziowskiego w amerykańskiej jurysprudencji. https://doi.org/10.14746/cph.2025.2.8

Akses Cepat

PDF tidak tersedia langsung

Cek di sumber asli →
Lihat di Sumber doi.org/10.14746/cph.2025.2.8
Informasi Jurnal
Tahun Terbit
2025
Sumber Database
DOAJ
DOI
10.14746/cph.2025.2.8
Akses
Open Access ✓