Што то єст лемківска література і ци тото звіданя ма буд-якє значыня?

CO TO JEST LITERATURA ŁEMKOWSKA/RUSIŃSKA I CZY PYTANIE TO MA JAKIEKOLWIEK ZNACZENIE? W artykule prowadzone jest intertekstualne sondowanie różnych wyobrażeń o literaturze łemkowskiej/rusińskiej, zaprezentowano także propozycje jej badania i włączania w ogólny dyskurs literaturoznawczy. Obok dekonstruująco-nicujących uwag skierowanych przeciw literaturoznawczemu esencjalizmowi na bazie sparafrazowanego w tytule Cullerowskiego pytania, w tekście zawarte są oceny stanu rozwoju rusińskiego literaturoznawstwa jako domeny badań wewnętrznych oraz propozycje takich metod badawczych, które uwzględniałyby transformalność i tożsamość literatury łemkowskiej/rusińskiej. Za probierz żywotności oraz sprawczości rewitalizacyjnej tej literatury uznano dawanie przez nią właściwych odpowiedzi na wyzwania polityczno-społeczno-kulturowe, przed jakimi stawiana jest wspólnota przez nią wyrażana. W odniesieniu do postulatów badań komparatystycznych wpisujących literaturę łemkowską/rusińską w europejskie tradycje literaturoznawcze, zaproponowana została komparatystyka wertykalna – poszukiwanie figur i wyobrażeń literackich paralelnych do tych, które wyabstrahowane zostały w obrębie akademickich teorii, ale nie adaptowanych stamtąd, tylko wywodzących się z wrażliwości, estetyki i etyki rdzennej skontaminowanej z lokalnie oswojonym chrześcijaństwem wschodnim. Przykłady takiego przenikania się myśli teoretycznej z intuicyjną są fascynującą ilustracją koncepcji „myśli nieoswojonej” Lévi-Straussa. Konstatacja o ważnych wyzwaniach badawczych stojących przed literaturoznawcami zajmującymi się literaturą łemkowską/rusińską a jednocześnie podkreślenie dynamicznego rozwoju rusińskiego wewnętrznego literaturoznawstwa, jest zarówno dosyć optymistyczną prognozą, jak i pewną sugestią możliwości wykorzystania najnowszych tendencji w badaniach humanistycznych do wypracowania adekwatnych kulturowo sposobów badania i społecznego aktywowania tej literatury.