Elementy północnokresowe w języku „Kresów” Kazimierza Zdziechowskiego. Część I. Właściwości fonetyczne i gramatyczne

Autorzy artykułu poddali analizie język powieści Kresy, napisanej w 1917 roku przez ziemianina pochodzącego z kresów północno-wschodnich, płodnego publicystę, prozaika, krytyka literackiego Kazimierza Zdziechowskiego. Autor opisuje życie prowincjonalnego miasta oraz okolicznych wsi i dworków na Mińszczyźnie w okresie tuż przed I wojną światową i w czasie trwania wojny. Swą książkę K. Zdziechowski zadedykował pamięci Kresowianki Elizy Orzeszkowej. Analiza wykazała, że mimo sugestywnego tytułu i innych sprzyjających okoliczności autor nie korzystał z bogatego repertuaru środków północnokresowych w celach stylizacji językowej. Nieliczne refleksy cech polszczyzny zza północno-wschodniej granicy etnicznej występują tylko w narracji odautorskiej i nie mają charakteru stylizacyjnego. Należą do idiolektu autora. W tekście znalazło odzwierciedlenie 7 zjawisk z zakresu wymowy północnokresowej (np. zwężenie o do u), 8 osobliwości fleksyjnych (np. zmiany rodzaju gramatycznego rzeczownika) i 5 swoistych struktur składniowych (np. orzecznik przymiotnikowy w narzędniku). Zdecydowana większość osobliwości to cechy w badanym okresie cofające się w języku ogólnopolskim, innowacji powstałych na Kresach jest znacznie mniej. Nikła reprezentacja północnokresowizmów wynika ze skuteczności warszawsko-krakowskich korektorów albo też ze sprawnej autokorekty erudyty K. Zdziechowskiego.